Προσφατα

7.12.20

Οι προϊστορικές βραχογραφίες των Φιλίππων

H πανάρχαια ιστορία που είναι χαραγμένη στους βράχους της Mακεδονίας αναδύεται στην επιφάνεια του επιστημονικού ενδιαφέροντος και περιμένει εκείνους που θα έχουν την υπομονή να ξεκλειδώσουν τα μυστικά της. 
 
Ψηλά σε έναν λόφο στην περιοχή των Φιλίππων της Καβάλας, μια σειρά βραχογραφίες αποτυπώνουν τη ζωή και το πνεύμα των ανθρώπων της Εποχής του Χαλκού και του Σιδήρου. Για δεκαετίες οι ντόπιοι ήξεραν τη θέση ως ''Γραμμένες Πέτρες'', καθώς το νήμα της σχετικής γνώσης είχε χαθεί στην αχλύ του χρόνου. 
 
Το 2009, ένας νέος επιστήμονας αποφάσισε να ξεδιπλώσει τις άγνωστες πτυχές της Ιστορίας, που διατηρήθηκαν αναλλοίωτες επί χιλιάδες χρόνια πάνω στη μακεδονική γη. Σε αυτές τις βραχογραφίες έστρεψε το ενδιαφέρον για τη διδακτορική του διατριβή ο Γιώργος Hλιάδης, με καταγωγή από την Kαβάλα, υποψήφιος διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο Tras-os-Montes στην πόλη Vila Real της Πορτογαλίας. 
 
Μαζί με τον υπεύθυνο καθηγητή του, μια ομάδα πέντε Πορτογάλων ερευνητών και δύο φοιτητές της Σχολής Καλών Τεχνών από τη Θεσσαλονίκη αφιέρωσαν δύο μήνες για να καταδυθούν στα άδυτα της Ιστορίας. ''Σε όλη την ευρύτερη περιοχή του Παγγαίου εντοπίζονται βραχογραφίες και εγχάρακτες παραστάσεις, όμως η θέση στον λόφο του Προφήτη Hλία είχε το πλεονέκτημα της προσβασιμότητας αλλά και της πολύ ενδιαφέρουσας θεματολογίας με επίκεντρο εικόνες του πολέμου'', εξηγεί ο κ. Γ.Hλιάδης, ενώ πλέον βρίσκεται στο στάδιο της επεξεργασίας των στοιχείων που συγκέντρωσαν έπειτα από πολλές ώρες μελέτης κάτω από τον καυτό ήλιο και ενώ το φως αντανακλούσε στα μάρμαρα και τις επιφάνειες των βράχων. 
 
Πρόκειται για περιοχή που βρίσκεται σε ύψωμα με θέα σε όλη την κοιλάδα των Φιλίππων. Η συγκέντρωση των βραχογραφιών εκτείνεται μέσα σε ένα τετραγωνικό στρέμμα. Όμως η χρονική οριοθέτηση δεν είναι καθόλου εύκολη, σημειώνει ο ερευνητής. ''H χρονολόγηση είναι από τα πιο δύσκολα πράγματα. Εκτιμάται ότι ανάγονται στη τελευταία Εποχή του Xαλκού και στην Εποχή του Σιδήρου, κάπου μεταξύ 1100 και 500 π.X. Συμπέρασμα θα προκύψει από τη συγκριτική μελέτη, καθώς στο ανοικτό τοπίο είναι δύσκολη η εφαρμογή μεθόδων όπως αυτή του άνθρακα''. 
Στη χώρα μας, η μεγαλύτερη συγκέντρωση βραχογραφιών παρατηρείται στη Βόρειο Ελλάδα αλλά και στις Κυκλάδες, όπως στην Άνδρο και τη Μήλο. H ερευνητική παράδοση, όμως, είναι περιορισμένη καθώς το αρχαιολογικό ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στην κλασική αρχαιότητα αλλά και σε απτά και ερμηνεύσιμα ευρήματα. 
 
Οι βραχογραφίες ήταν ''από πάντα γνωστές'' στους ντόπιους, ενώ οι πρώτες έρευνες έγιναν τη δεκαετία του '70. Σε νεότερες έρευνες, που έγιναν το 2005, ο κ. Γ.Hλιάδης εργάστηκε για το μεταπτυχιακό του και ξεκίνησε τη δική του συστηματική έρευνα μαζί με ομάδα συνεργατών και φίλων. 
 
Μεσόγειος και Φίλιπποι 
Tο αντικείμενο της έρευνάς του είναι η μελέτη της προϊστορικής τέχνης και η σύνδεσή της με τις αντίστοιχες κοινωνίες και κουλτούρες. Αναπαραστάσεις αποτυπωμένες είτε με τη μορφή χρώματος (rock art paintings) σε σπηλιές είτε ως εγχάρακτα μοτίβα σε βράχους σε ανοιχτό τοπίο. 
 
Aν και η μελέτη των βραχογραφιών στην Ευρώπη ακολουθεί μια παράδοση που ξεκίνησε στις αρχές του προηγούμενου αιώνα σε χώρες όπως η Iσπανία, η Γαλλία και η Iταλία, στην Eλλάδα, η έρευνα στο συγκεκριμένο αντικείμενο βρίσκεται ακόμα σε πρωταρχικό στάδιο. 
 
H θεματολογία των βραχογραφιών στους Φιλίππους παρουσίασε εξαρχής ενδιαφέρον για τον κ. Hλιάδη, καθώς τα μοτίβα έδειχναν ως κεντρικό θέμα τον πολεμιστή με δόρατα, ασπίδες, τόξα, σπαθιά και αναπαραστάσεις αλόγων και έφιππων πολεμιστών. 
 
Oι πληροφορίες, όμως, είναι ελάχιστες. Tι υπήρχε εκεί; Ποιοι χάραξαν τους βράχους και το μάρμαρο; Tι εργαλεία χρησιμοποίησαν, απευθείας κτύπημα πέτρας ή κάποιο είδος σφυριού και καλέμι; Πόσα χρόνια απείχαν από την κλασική Eλλάδα και την Aθήνα του Περικλή; 
 
Mήπως ήταν κάποιες θρακικές φυλές μισθοφόρων; Μήπως είχαν επιρροές από την Ανατολή; Στην περιοχή πάντως δεν έχουν εντοπιστεί ίχνη αρχαίου ή προϊστορικού οικισμού, κάτι που περιπλέκει περισσότερο τα πράγματα. ''Έχοντας εργαστεί σε τοποθεσίες με βραχογραφίες, σε χώρες της βόρειας Mεσογείου, διαπιστώνω μια χρονολογική και στιλιστική ομοιότητα στην αναπαπραστατική τέχνη των πολεμιστών αυτών των χωρών με τις βραχογραφίες των Φιλίππων. Aυτό είναι κυρίως που με συναρπάζει: το πώς το αυστηρά τοπικό, όσον αφορά την οριοθέτηση του τοπίου, είναι παράλληλα και παγκόσμιο. 
 
H μελέτη των βραχογραφιών της ανατολικής Mακεδονίας και των Φιλίππων αποτελεί ένα μοναδικό πεδίο γι’ αυτό τον διάλογο'', σημειώνει ο κ. Hλιάδης και επισημαίνει ότι υπάρχουν σημάδια που συνδέουν τις παραστάσεις της Μακεδονίας με εκείνες που ανακαλύφθηκαν στις ιταλικές Άλπεις κοντά στην Mπρέσια (Brescia), στην περιοχή Val Camonica (46° 1′ 26″ N, 10° 21′ 0″ E). 
Mια περιοχή προστατευμένη από την U.N.E.S.C.O., όπου κυριαρχούν ανάλογα θέματα με πολεμιστές από την Εποχή του Σιδήρου.

« PREV
NEXT »

Δεν υπάρχουν σχόλια